Jüpiter'in sakin, bantlı dış görünüşü, derinlerde çalkantılı bir sır saklar. Uzaklardan bakıldığında, gezegenlerin kralı neredeyse aldatıcı derecede basit görünüyor—dönen hidrojen ve helyum bulutları. Ama NASA'nın Juno görevi bu illüzyonu yok etti ve hiç de aynı olmayan karmaşık bir iç mekanı ortaya çıkardı. Juno'nun ultra hassas Yerçekimi Bilimi cihazını kullanarak, bilim insanları Jüpiter'in astronomide genellikle "metal" olarak adlandırılan (karbon, oksijen, azot ve kayalık/buzlu malzemeler) 11 ila 30 Dünya kütlesi kadar ağır element barındırdığını keşfetti. Bunlar gezegen genelinde eşit şekilde yayılmamıştır; bunun yerine, merkeze doğru yoğun şekilde yoğunlaşmışlar ve katmanlı, homojen olmayan bir yapı oluştururlar. Bu keşif, uzun süredir sürdürülen gaz devleri oluşumu teorilerini tersine çeviriyor. Klasik modeller, Jüpiter'in erken güneş bulutsusularından nazikçe süpürerek büyümesini tercih etti. Ancak dengesiz metal dağılımı daha dramatik bir köken hikayesine işaret ediyor: Jüpiter muhtemelen yaşamının erken dönemlerinde devasa kayalık gezegenesimalleri—küçük gezegen büyüklüğünde yapı taşlarını yutmuştur. Bu ağır parçalar, gezegen hızla büyük miktarda gazı tüketmeden çok önce genç Jüpiter'in yerçekimi derinlerine daldı. Kolayca savrulabilen hafif çakılların aksine, bu devasa gezegen eşikleri içe doğru batıyor ve derin iç kısmı zenginleştiriyordu. Bu hibrit "planetesimal egemen" senaryo, verileri saf çakıl birikiminden daha iyi açıklıyor. Daha da şaşırtıcı mı? Jüpiter'in iç kısmı, nesiller boyu modellerin varsaydığı gibi kaynar bir tencere gibi çalnamaz. Derin konveksiyon şaşırtıcı derecede sınırlıdır, bu da katmanların inatla ayrılmış kalmasına neden olur. Bu, gaz devlerinin içinde maddenin nasıl dolaştığı hakkında bildiğimizi sandığımız her şeyi sorguluyor. Sonuçlar güneş sistemimizin çok ötesine kadar uzanır. Eğer diğer dev dış gezegenler bu katmanlı, metal zenginleştirilmiş yapıyı paylaşıyorsa, James Webb gibi teleskoplar gerçek ağır element içeriklerini küçümsüyor olabilir—bu da uzak dünyaları nasıl yorumladığımızı yeniden yazabilir. Jüpiter sadece dev değil—o kozmik bir Rosetta Taşı, gezegenlerin galakside nasıl doğduğunu ve evrimleştiğini yeniden düşünmemizi zorluyor. ARAŞTIRMA MAKALESI Y. Miguel ve ark., "Jüpiter'in homojen olmayan zarfı", Astronomy and Astrophysics (2022)