De serene, gestreepte buitenkant van Jupiter verbergt een turbulente geheim diep van binnen. Van veraf lijkt de koning der planeten bijna bedrieglijk eenvoudig—draaiende wolken van waterstof en helium. Maar de Juno-missie van NASA heeft die illusie doorbroken en een wild complexe binnenkant onthuld die allesbehalve uniform is. Met behulp van Juno's ultra-precisie Gravitatie Wetenschap-instrument hebben wetenschappers ontdekt dat Jupiter een verbluffende 11 tot 30 aardmassa's zware elementen herbergt—vaak "metalen" genoemd in de astronomie (denk aan koolstof, zuurstof, stikstof en rotsachtige/ijzige materialen). Deze zijn niet gelijkmatig verspreid over de planeet; in plaats daarvan zijn ze sterk geconcentreerd naar het centrum, wat een gelaagde, inhomogene structuur creëert. Deze ontdekking draait lang gekoesterde theorieën over de vorming van gasreuzen om. Klassieke modellen gaven de voorkeur aan het idee dat Jupiter groeide door voorzichtig kleine steentjes op te vegen uit de vroege zonnenevel. Maar de ongelijke metaalverdeling wijst op een dramatischer oorsprongsverhaal: Jupiter heeft waarschijnlijk enorme rotsachtige planetesimalen—bouwstenen ter grootte van kleine planeten—vroeg in zijn leven verslonden. Deze zware brokken doken diep in de zwaartekrachtput van het jonge Jupiter voordat de planeet zich snel volstouwde met enorme hoeveelheden gas. In tegenstelling tot lichte steentjes die gemakkelijk verspreid konden worden, zonken deze enorme planetesimalen naar binnen en verrijkten het diepe interieur. Dit hybride "planetesimaal-gedomineerde" scenario verklaart de gegevens beter dan pure steentjesaccumulatie. Nog verrassender? Jupiter's binnenkant draait niet als een kokende pot, zoals generaties modellen aannamen. Diepe convectie is verrassend beperkt, waardoor lagen hardnekkig gescheiden blijven. Dit daagt alles uit wat we dachten te weten over hoe materiaal binnen gasreuzen circuleert. De implicaties reiken veel verder dan ons zonnestelsel. Als andere grote exoplaneten deze gelaagde, metaalverrijkte structuur delen, zouden telescopen zoals James Webb hun werkelijke zware-elementinhoud kunnen onderschatten—potentieel herschrijfend hoe we verre werelden interpreteren. Jupiter is niet zomaar een reus—het is een kosmische Rosetta-steen, die ons dwingt om na te denken over hoe planeten worden geboren en evolueren in het heelal. ONDERZOEKSPAPIER Y. Miguel et al., “Jupiter’s inhomogeneous envelope”, Astronomie en Astrofysica (2022)