Het uit Bit: John Wheeler’s Radicale Visie op Realiteit als Informatie Stel je voor dat het universum niet is opgebouwd uit atomen of energie, maar uit vragen. Ja-of-nee vragen, flikkerend als binaire code in de kosmische leegte. Dat is de geestverruimende kern van de hypothese “Het uit Bit” van fysicus John Archibald Wheeler, voorgesteld in 1989. Wheeler, de legendarische mentor van Feynman en Thorne, knutselde niet alleen met zwarte gaten en kwantumzwaartekracht, hij durfde de natuurkunde op zijn kop te zetten: Wat als alles fysieke (“het”) voortkomt uit pure informatie (“bit”)? Laten we dit wetenschappelijk ontrafelen, maar met een vleugje verwondering. In de kwantummechanica is de realiteit niet vast totdat deze wordt waargenomen; denk aan Schrödinger’s kat, levend en dood totdat je kijkt. Wheeler nam dit verder met zijn “vertraagde keuze” experimenten (geïnspireerd door Bohr’s complementariteit). In één opstelling buigt licht van een verre quasar om een sterrenstelsel, en gedraagt zich als golven of deeltjes, afhankelijk van hoe we het miljarden jaren later meten. Het verleden is niet vast; het wordt retroactief gevormd door onze informatieve keuzes. Wheeler stelde: “Elke het, elk deeltje, elk krachtveld, zelfs het ruimtetijdcontinuüm zelf ontleent zijn functie, zijn betekenis, zijn eigen bestaan volledig… aan de door het apparaat opgeroepen antwoorden op ja-of-nee vragen, binaire keuzes, bits.” Dit is geen sciencefiction; het is geworteld in informatietheorie en thermodynamica. Zwarte gaten, die Wheeler benoemde, verdampen via Hawking-straling, wat de entropie (wanorde) verbindt met informatieverlies. Als informatie wordt bewaard (zoals de kwantumwetten eisen), dan is misschien de “stof” van het universum gewoon gecodeerde data, verwerkt door participerende waarnemers zoals wij. Waarom is dit vandaag de dag belangrijk? In een tijdperk van kwantumcomputing en AI, weerklinkt “Het uit Bit” in digitale fysicasimulaties (bijv. Wolfram’s cellulaire automaten) en holografie (AdS/CFT correspondentie), waar onze 3D-wereld misschien een projectie is van 2D-informatie op een kosmische grens. Zou de Big Bang een kolossale bit-flip kunnen zijn? Zijn wij bits in een grote simulatie? Wheeler’s idee daagt het materialisme uit: De realiteit is niet “daarbuiten”, het is mede-gecreëerd. Zoals hij opmerkte: “Wij zijn participanten in het tot stand brengen van niet alleen het nabij en hier, maar ook het verre en lang geleden.” Verbluft? Duik in zijn boek At Home in the Universe voor meer: Wat denk je, informatie eerst, of materie?